Gülen, dinde yenilenmeci görüşleri ekseninde oluşan ve toplumun bazı muhafazakar kesimlerinden destek bulan Gülen Hareketi'nin fikrî önderidir. Dinde yenilenme ve dinlerarası diyalog konusundaki fikirleri nedeniyle aralarında filozof ve sosyal bilimcilerin de bulunduğu kişiler tarafından çağdaş İslam düşüncesine yön veren önemli bir düşünür olarak kabul edilmektedir.

Fethullah Gülen, 1972 yılında "Laikliğe aykırı olarak devletin içtimai, iktisadi, siyasi, hukuki temel nizamlarını kısmen de olsa dini esas ve inançlara uydurmak amacıyla cemiyet tesis, teşkil, tanzim veya sevk ve idare etmek, böyle cemiyetlere girmek veya girmek için başkasına yol göstermek" suçundan mahkum olmuştu. 1991 yılında ulusal tv kanallarında yayınlanan video görüntülerinde taraftarlarını devletin hayati organlarında önemli görevlere kendilerini belli etmeden gelmeye teşvik etmesi, şeriatçı ve gerici amaçlar doğrultusunda çalışmaya son vermediğini, lideri olduğu cemaat vasıtasıyla laik Türkiye Cumhuriyeti'ni yıkarak, yerine şeriata dayalı bir İslam devleti kurmaya çalıştığı suçlamalarına neden olmaktadır. Gülen'in bu amaç doğrultusunda, başta polis teşkilatında olmak üzere, pek çok devlet kurumunda örgütlendiği ve bürokrasiyi ele geçirerek, devlet yönetimine egemen olmak istediği iddia edilmiştir. Gülen hareketinin faaliyetleri ile ilgili kuşkular konusunda Türk Silahlı Kuvvetlerinde rahatsızlıklar vardır. 1999 yılında ortaya çıkan ve televizyonlarda yayınlanan Fethullah Gülen'in cemaatine yaptığı konuşmalara ait video kasetlerde cemaat mensuplarına devletin üst kademelerinde kendilerini belli etmeden ve bir erken huruç harekatına girişmeden gelmelerini istemesi bu kuşku ve rahatsızlıkları en üst noktaya çıkarmıştı. Eski Genel Kurmay Başkanı Orgeneral Hüseyin Kıvrıkoğlu, 30 Ağustos 2000 tarihinde ordudan Fethullah Gülen'e yakın isimleri temizlediklerini açıklamıştı.

Hayatı

Gençlik Dönemi

Fethullah Gülen, Erzurum'un Pasinler ilçesi Korucuk Köyü'nde doğan Gülen'in babası Ramiz Bey cami imamı, annesi Rafia Hanım evhanımıdır. Gülen; altısı erkek, ikisi kız, sekiz kardeşin ikincisidir. İlkokul, ortaokul ve imam hatip lisesini dışarıdan bitiren Gülen, Osman Bektaş'tan din eğitimi almıştır.

Komünizmle Mücadele Derneği'nin Erzurum şubesinin kuruluşunda yer almıştır.

Askerlik öncesi ve sonrasında Edirne Üç Şerefeli Cami'de toplam 4 yıl süre ile imamlık yaptı. Askerlik hizmetini Ankara Mamak ve İskenderun'da tamamladı. Edirne'deki görevi sonrası Kırklareli'ne tayin olup bir yıl vaizlik yaptı. 1966'da İzmir'e vaiz atanan Gülen, Kestanepazarı Camii'nde vaazlar verdi, Kuran kursu yöneticiliği yaptı. Gezici bölge vaizi görevi ile 1971 yılına kadar Ege Bölgesi'nin çeşitli il ve ilçelerinde vaaz ve sohbetlerde bulundu.

1971-1980 Dönemi

1971 yılında 12 Mart muhtırası döneminde Türk Ceza Yasası'nın 163 maddesinde tanımlanan irticai çalışmalarından dolayı ilk kez mahkemeye çıkarıldı ve 3 yıl hapis cezası aldı. İzmir Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Mahkemesi'nin 20.9.1972 gün ve 3/36 sayılı kararıyla Türk Ceza Yasası'nın 163. maddesine muhalefetten verilen karar Askeri Yargıtay 3. Dairesinin 1973/146-242 sayılı kararıyle mahkûmiyete dönüştü. 1974 yılında Bülent Ecevit'in Başbakanlığındaki 37. hükümet döneminde çıkarılan af kanunuyla mahkûmiyet kararı af kapsamına girdi. 7 ay tutukluluktan sonra serbest kalan Gülen, Balıkesir'in Edremit ilçesi ve Manisa ilinde vaizlik görevlerine devam etti. Daha sonra İzmir'in Bornova ilçesi vaizliği görevine atandı.

1981-1990 Dönemi

1980 askeri ihtilalinden sonra İzmir ve Ege Ordu Sıkıyönetim Komutanlıkları tarafından yakalanma emri yayınlandı. Aynı tarihte İzmir'i terk etti. Anadolu'da çeşitli illerde dolaştı, dost ve akrabalarını ziyaret etti. 20 Mart 1981 tarihinde Diyanet İşleri Başkanlığındaki vaizlik görevinden istifa etti. 12 Ocak 1986 tarihinde Burdur'da tutuklandı. Sorgulandı ve İzmir'e getirildi burada serbest bırakıldı. Serbest bırakılmasının ardından 1986'da hacca giderek hac farizesini yaptı. 1989'da İstanbul ve İzmir'de Diyanet İşleri bünyesinden bağımısız, gönüllü olarak olarak vaazlarına yeniden başladı. 1992 yılına kadar bu vaazlarını sürdürdü.

1991-2000 Dönemi

1990-1999 yılları arasında Turgut Özal, Tansu Çiller, Mesut Yılmaz, Bülent Ecevit, Abraham Foxman, Morton Abramowitz, Papa II. John Paul gibi tanınmış din ve devlet adamları ile görüşmeler yaptı.

Bu makale ile ilgili orjinal metin, VikiKaynak'ta bulunmaktadır:

Susurluk Raporu

1996 yılı eylül ayında basına sızan Milli İstihbarat Teşkilatı'nın Başbakanlığa gönderdiği Susurluk Raporu'nda ismi geçti. Gülen'e yakın bazı basın kuruluşları ve Alparslan Türkeş gibi siyasiler de MİT raporunda adının geçmesine tepki gösterdi. 1 Ocak 1997 tarihinde Kanal D televizyon kanalında Tuncay Özkan'a verdiği mülakatta MİT raporunda hakkında iddialar ortaya atılmasının yaptıkları hizmeti durdurmaya çalışan şer güçlerin işi olduğunu söylemişti.

Dinlerarası diyalog faaliyetleri

Ana madde: Dinlerarası diyalog

Kalp anjiyosu için gittiği ABD'de 10 Eylül 1997 tarihinde ABD'nin en etkili Musevi lobi kuruluşu ADL başkanı Abraham Foxman ile ve 19 eylülde New York eyaleti Katolik Kilisesi Kardinali John O'Connor'la Görüşme yaptı. ADL başkanı Abraham, Foxman Gülen'den İslamda hoşgörü konusu ile ilgili bir kitap yazmasını ve bunun ADL tarafından İngilizce olarak bastırılacağını söyledi. 21 Kasım 1997 tarihinde Vatikan'ın İstanbul temsilcisi Georges Marovitch ve beraberindeki Süryani Hristiyan cemaatinden bazı din adamları kendisini ziyaret etti. 9 Şubat 1998 tarihinde ABD Ankara eski Büyükelçisi Morton Abromowitz'in yardımıyla, Papa II. John Paul ile Vatikan'da buluştu. Gülen Abramowitz ile toplum meseleleri ve bunların sonuçları ile ilgili fikir alış verişinde bulunduklarını açıkladı. Yarım saat süren Papa-Gülen görüşmesi sonunda, Gülen, Papa'ya verdiği mektupta, Dinlerarasi Diyalog için Papalık Konseyi (PCID) misyonunun bir parçası olmak istediklerini açıkladı.

2000 ve Sonrası Dönemi

Gülen davası

Ankara 2 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından 22 Ağustos 2000 tarihinde Fethullah Gülen hakkında "Laik Devlet yapısını değiştirerek yerine dini kurallara dayalı bir devlet kurmak amacıyla yasadışı örgüt kurup bu amaç doğrultusunda faaliyetlerde bulunmak " gerekçesiyle 10 yıla kadar ağır hapis istemi ile yargılama başlatıldı ve gıyabi tutuklama kararı alındı.

Yargılama, kamuoyunda daha sonra Rahşan affı diye anılmaya başlanan af uyarınca 5 yıl süre ile ertelendi. Bu süre içinde Fethullah Gülen'in aynı tür veya daha ağır bir suç işlemesi durumunda yargılamanın yeniden başlaması kararlaştırıldı.

5 Mayıs 2006'da Terörle Mücadele Kanunu'nda(TMK) yapılan değişiklik nedeniyle Gülen'in avukatları Mahkemeye başvuruda bulundu. Yeni yasaya göre terör suçlarında sadece kasıt değil, cebir ve şiddet unsurunun da bulunması şart koşulmuştu. Emniyet Müdürlüğünden istenen raporda Fethullah Gülen'in cebir ve şiddet içeren bir suça karışmadığı bildirildi. Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi, af nedeniyle daha önce ertelenmiş olan ve tekrar görülen davada Terörle Mücadele Yasası gereğince suçun oluşmadığı hükmüne vararak sanığın beraatine kararı verdi. Mart 2007 de Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi'nin verdiği karar Yargıtay 9. Ceza Dairesi tarafından onayladı

Yargıtay Cumhuriyet Başsvacılığı Yargıtay 9. Ceza Dairesinin TMK kapsamında verdiği beraat kararına itiraz etti. Savcılık davanının TMK kapsamında değil TCK 765 sayılı TCK'nın 313/2-4 maddesine göre cürüm işlemek için teşekkül oluşturmak suçuna göre bakılmasını istedi. Savcılık, Gülen'in Türkiye'de mevcut Anayasal düzeni değiştirmek ve laiklik ilkesini de kaldırarak, yerine şeriat esaslarına dayalı devlet kurmak amacında olduğu, aşamaları, tebliğ, cemaat ve cihat temelinde, yurt içinde ve dışında dershane, okul, üniversite, yurt, hazırlık kursları ve kurduğu şirketler aracılığıyla eğitimli bir kadro ve ekonomik bir güç oluşturarak, yönetimde teşkilatlanmayı, devlet idaresini ele geçirmeyi hedeflediği, sanık Fethullah Gülen'in yurt dışına çıktığı 21 Mart 1999 tarihinden sonra da aynı amaç doğrultusunda faaliyetlerini sürdürdüğü, teşekkülün varlığını koruduğunu iddia etti. Ancak Yargıtay Başsavcılığının talebi reddedildi ve Haziran 2008 de Yargıtay genel kurulu tarafından Gülen'in beraati onaylandı.

The Economist Dergisi 2008 Mart sayısında Bişkek, İstanbul ve Erzurum muhabirleri ile Gülen hakkında iki sayfalık bir inceleme yayınladı.

Fethullah Gülen, Mart 1999'dan bu yana ABD'nin Pensilvanya eyaletinde yaşamaktadır. 2008 yılında ABD'den Yeşil Kart almıştır.

Yurt dışında kurulmasına öncülük ettiği okullar

Ana madde: Gülen hareketi okulları

Türk girişimciler tarafından Türkiye dışında okul açılmasında Fethullah Gülen'in teşvikleri etkili olmuştur. Yeni Aktüel dergisi tarafından yapılan bir araştırmaya göre Fethullah Gülen'in yönlendirmesi ile 92+ ülkede yaklaşık 500+ lise veya ilköğretim okulu, 6+ üniversite ile çeşitli sayıda eğitim veya dil merkezi açılmıştır. Bu kurumlar aracılığı ile 100.000'den fazla öğrenciye eğitim verildiği tahmin edilmektedir.¹ Bu okullarda Türkçe dersi seçmeli olarak öğrenilebilmekte, İngilizce zorunlu öğretilmekte açıldığı ülkenin resmî dili ve bazen başka dillerde (Orta Asya'da Rusça, Afganistan'da Farsça, Afrika'da Fransızca) eğitim yapılmaktadır.

Türkçe Olimpiyatları

Ana madde: Uluslararası Türkçe Olimpiyatları

Uluslararası Türkçe Olimpiyatları (Eski adı: Yabancılar İçin Türkçe Yarışması) ilki 2003 yılında yapılan ve tüm dünyadan ana dili Türkçe olmayan en alt düzeyden en üst düzeye kadar Türkçe kullananların yetenek ve bilgilerinin sınandığı bir yarışmadır. Katılımcı sayısı ve ülkesi her geçen yıl artmaktadır. 2006 yılında yapılan yarışmaya 84 ülkeden, 2007 yılında yapılan yarışmaya 100 ülkeden, 2008 yılında yapılan yarışmaya ise 114 ülkeden yarışmacılar katılmışlarıdır.

Bibliyografya

Gülen'in çeşitli konuları ele alan çok sayıda kitap, makale, kaset, görüntülü video ve şiirleri mevcuttur. Eserlerinde, dini öğretisinin etkisini görmek mümkündür ve genellikle kişisel dini felsefe ve bakış açısını konu almaktadırlar. Eserleri başta İngilizce, Arapça, Almanca, İspanyolca ve Rusça olmak üzere değişik dillere çevrilmiştir.